Bij mijn wekelijks bezoekje aan boekhandel De Slegte kocht ik onlangs een boek over een spirituele leraar waarmee ik al heel lang wou kennismaken : Sathya Sai Baba. In de jaren ‘90  had ik immers vrienden die zwaar into Sai Baba (1926-2011) waren, de Indiase goeroe met het woeste afrokapsel en de oranje soepjurk die miljoenen volgelingen had. Hij werd gezien als een avatar, d.w.z. een incarnatie van de Goddelijke Liefde, zoals Jezus dat was. Net als Jezus verrichtte ook hij straffe wonderen van allerlei aard. De kritische zen-boeddhist in mij had zijn twijfels, ook omdat Sai, zoals zoveel spirituele leraars, in opspraak kwam. Maar was ook Jezus niet een struikelsteen des aanstoots in zijn dagen? Hoe dan ook, Sai Baba was niet mijn kopje Darjeeling, wat niet wegnam dat ik wel eens de man en zijn “leer” wou leren kennen. Toentertijd waren boeken over hem overvloedig te vinden, dus had ik al de tijd en stelde ik de aankoop almaar uit. Toen ik een paar jaar geleden plots de aandrang voelde om nu eindelijk eens met hem kennis te maken, waren de boeken uit het winkelaanbod verdwenen. Tot onlangs dus. Iemand had duidelijk zijn/haar grote collectie Sai Baba’s van de hand gedaan en daaruit koos ik er eentje van Geesje Lunshof, een Nederlandse volgelinge : “Sai Baba, Mijn Zelf”. 

Op de terugweg naar huis vond ik een zoveelste hartje. (Zie elders op deze blog : “Hartvinder”) Dit keer een rood hartje in vilt met gouden glittertjes. Opvallend was dat het symbool van het atoom erop afgedrukt stond (zie illustratie). Je weet wel, die afbeelding van een atoomkern waaromheen elektronen zich in ellipsvormige banen bewegen. In mijn uitgebreide verzameling hartjes is dit een uniek exemplaar. Meteen schoten me de woorden “Atom Heart Mother” door het hoofd, titel van het album van Pink Floyd uit 1970, je weet wel, dat met die achteromkijkende koe op de hoes. Was er een verband met mijn boek en een Indiase heilige koe?  De boodschap was me direct duidelijk : atomen zijn de bouwstenen van de schepping en dit “atoom-hart” vertelde me dat de grondstof van de schepping Gods Liefde is.  

Eenmaal thuis ging ik, zoals gewoonlijk, even vluchtig door het boek. Mijn blik haperde aan de titel van hoofdstuk 42 : ATOOM. Atoom? Wat doet dit begrip hier in een spiritueel boek? Snel las ik het korte hoofdstukje en botste op de titel van het volgende hoofdstuk 43 : LIEFDE. Net zoals bij het atoomhartje, waren de elementen “atoom” en “liefde” in dit boek verenigd ! Een voorbeeld van synchroniciteit of betekenisvol toeval. God spreekt door middel van toevalligheden en dit was er één die kon tellen. “Atoom” : Grieks, a-tomos, on-deelbaar, het kon een aliasnaam van God zijn, de Ene. En net als God kunnen atomen een oneindig aantal vormen aannemen. We zouden God ook “Individu” kunnen noemen, van het Latijnse “in-dividere”, niet-verdelen. God als de/het Niet-Verdeelde Ene. Wij stervelingen noemen onszelf graag individuen; onterecht en dat vanwege onze innerlijke verdeeldheid en ons gevoel van afgescheidenheid, van de ander en van de schepping. Zijn we niet eerder dividuen? Ons zo kenmerkend individualisme heeft immers alles met dualiteit – ik versus jij – en niets met ondeelbare eenheid – ik ben jij – te maken. Het Ware Zelf zouden we ook “Individu” kunnen noemen, maar dàt bedoelen we meestal niet als we het woord “zelf” gebruiken, gepatenteerde dubbeldenkers als we zijn.  

Een citaat uit het hoofdstuk “Atoom” in de vorm van een innerlijke dialoog van de auteur met Sai Baba: “De wereld is samengesteld uit atomen.  Mensen, dieren, voedsel, water, huizen, licht, alles is samengesteld uit atomen.  Brahman (God) heeft geen specifieke vorm. Brahman is subtieler dan het allersubtielste, groter dan het allergrootste. Hij is de eeuwige getuige en doordringt het universum in de vorm van atomen. God heeft geen vorm maar het atoom dat goddelijkheid manifesteert wel.” Citaat uit het hoofdstuk “Liefde” : “Liefde is het draagvlak van de hele schepping. Liefde is wat God en de mens verbindt. Liefde is wat het ongemanifesteerde met het gemanifesteerde verbindt. Liefde is de bindende factor in alles op aarde.  Is dat omdat de liefde zich in elk atoom bevindt en zowel levende als niet-levende materie uit atomen bestaat? Elk atoom is liefde. Is de lichtfontein (zie verder) in elk atoom ontstaan uit die liefde? Ja. En de subatomaire deeltjes, hoe zit het daarmee? Zij zijn de dragers van die liefde. De schepping rust op de atomen die als het ware gevoed worden door wat zich in het atoom bevindt. En wat zich in het atoom bevindt zijn hele universums op zich, die liefde voortbrengen.” 

Vervolgens biedt Baba in dit verband een visualisatieoefening aan. Die gaat als volgt. Elke cel, elk atoom heeft een kern. Niet de splitsbare kern uit de kernfysica, maar een bepaald punt dat hij het Atmapunt noemt. Atma(n) vertalen wij in ‘t westen als het Zelf, met hoofdletter. Niet mijn Zelf, maar Het Zelf. Ik heb immers geen Zelf, het Zelf heeft mij. Het is niet de betere versie van mijn “ik”, zoals soms gedacht wordt, maar het goddelijke in mezelf, de godsvonk in mijn hart. Dat Atmapunt is een soort omgekeerd “zwart gat”. Volgens de algemene relativiteitstheorie is een zwart gat een gebied in de astronomische ruimte waaruit niets – geen deeltjes en zelfs geen licht – kan ontsnappen. Het Atmapunt – of mag ik zeggen ‘Atomapunt – is een zwart gat dat precies het tegendeel doet : uit ieder atoom spuit een fontein naar buiten van Licht en Liefde, van Christusbewustzijn, zo je wil. Ook ons hart heeft een Atmapunt, zegt Sai Baba, en het hart op zich is het Atmapunt van ons hele lichaam. Alle spirituele tradities zijn het er over eens dat  het Zelf, bij manier van spreken, niet in ons brein logeert, maar in ons hart. Het is goed om ons te focussen op ons hart, welke onze spirituele praktijk of meditatieoefening ook is.  Laat bij het ‘zitten’ je hoofd zakken tot in je hart. Kieper het restafval uit je bovenkamer in de afvoerpijp naar de oven van je hart dat het verbrandt en omzet in Licht en Liefde.

Herman Meirhaeghe